Quạt Laptop Kêu To, Máy Nóng — Thay Quạt Trong Buổi

Câu hỏi trả lời được sớm hơn là: tiếng đó nghe ra sao. Một cái quạt đang quay đúng việc của nó ở vòng cao và một cái quạt đã lắc trục phát ra hai thứ tiếng khác nhau hẳn, và hai thứ tiếng đó dẫn tới hai việc khác nhau hẳn. Nghe sai thì mở máy ra tìm sai chỗ.

Thứ đáng chú ý không phải máy ồn bao nhiêu. Ồn bao nhiêu là cảm giác, và cảm giác đổi theo phòng bạn đang ngồi. Thứ đo được ngay tại bàn là tiếng ấy có hạt hay liền mạch, nó đổi theo cái gì, và nó phát ra từ chỗ nào trên thân máy. Bốn câu dưới đây bạn tự trả lời được, không cần mở một con ốc nào:

• ✓Tiếng có hạt hay liền mạch. Liền mạch như tiếng gió qua khe cửa là một nhóm; có hạt, có nhịp, nghe ra từng cái một là nhóm khác.
• ✓Tiếng có đổi khi bạn nghiêng máy, gập màn ở góc khác, hoặc bê máy sang chỗ khác không.
• ✓Tiếng có dịu đi sau khi bạn đóng hết việc và để máy nằm yên một lúc không.
• ✓Tiếng mạnh nhất ở khe gió bên hông, ở gần bản lề, hay ở vùng kê tay. Ba chỗ đó là ba linh kiện.

Ghi lại bốn câu trả lời đó bằng chữ, trước khi tìm cách sửa. Phần dưới đọc từng kiểu tiếng ra kết luận.

Bảng này là cách kỹ thuật viên chia nhóm trước khi tháo nắp. Nó không thay được việc mở ra xem, nhưng nó quyết định mở ra để tìm cái gì, và nó loại bớt được vài nhóm trong lúc bạn còn đang ngồi ở nhà.

Dòng cuối bảng đáng đọc lại hai lần. Khách mang máy tới vì nghĩ quạt kêu, mở ra thì quạt còn tốt nguyên và thứ đang phát tiếng là ổ đĩa cơ đã tới hạn. Cách tự tách ở nhà: tiếng của quạt đi liên tục và trơn theo vòng quay, tiếng của ổ đĩa rời rạc và bao giờ cũng bám vào lúc máy đang đọc hoặc ghi. Nghe giống dòng này thì đường chẩn đoán nằm ở chỗ khác. Ổ cứng laptop có dấu hiệu tới hạn: nghe thế nào, kiểm thế nào

Nói thẳng chỗ này trước khi bạn tốn một buổi: không phải tiếng quạt to nào cũng là bệnh. Máy càng mỏng thì càng ít chỗ cho khí đi qua, nên hãng bù bằng cách cho quạt quay nhanh hơn. Máy có phần đồ họa rời thì có thêm một nguồn nhiệt nữa phải thải. Trên những máy như vậy, tiếng ồn khi chạy việc nặng là một phần của bản thiết kế, và nó ồn như thế từ hôm bạn mở hộp.

Thước đo đúng là so máy với chính nó, không so với máy người khác. Cùng một việc, cùng một kiểu phòng, mà nay ồn hơn tháng trước rõ rệt: đó là dấu hiệu. Máy bạn ồn hơn máy bạn ngồi cạnh: đó chỉ là hai cái máy khác nhau. Ai đổi máy mới, hoặc đổi từ máy văn phòng sang máy chạy nặng, thì gần như chắc chắn nghe thấy tiếng quạt nhiều hơn trước mà chẳng có gì hỏng.

• ✓Quạt lên tiếng ngay khi bạn mở một việc nặng rồi lặng dần lúc việc xong: đó là vòng điều khiển đang làm đúng phận sự của nó.
• ✓Máy im hoàn toàn lúc bạn chỉ đọc tài liệu, rồi ồn lên khi chạy nặng: nhiều dòng đời mới cố tình cho quạt đứng yên ở tải thấp. Im ở đây là tính năng, không phải hỏng.
• ✓Máy vừa xong một đợt cập nhật hệ thống lớn, hoặc vừa được đặt sang chế độ ưu tiên hiệu năng trong tiện ích của hãng: quạt chạy cao theo cấu hình, không theo hỏng hóc. Đổi lại chế độ rồi nghe lại trước khi kết luận.

Nếu tiếng là kiểu liền mạch, dịu đi đúng lúc máy rỗi, và không đổi khi bạn nghiêng máy, thì rất có thể máy bạn đang khỏe và bạn chỉ vừa nghe kỹ hơn bình thường. Trang này không khuyên bạn mang máy đi trong trường hợp đó.

Có một nhóm ca mà bên trong máy không hỏng gì cả: một tác vụ chạy ngầm ghim tải bộ xử lý ở mức cao suốt ngày, vòng điều khiển thấy nhiệt cao nên giữ quạt ở vòng lớn và không hạ xuống nữa. Nhìn từ ngoài thì đúng là quạt gào liên tục. Đây là nhóm dễ loại trừ nhất, bạn tự làm được, và nên làm trước khi ai đó tháo máy của bạn ra.

• ✓Mở bảng quản lý tiến trình của hệ điều hành, sắp theo cột tải bộ xử lý, rồi ngồi yên không làm gì trong một phút. Mục nào giữ tải cao trong lúc bạn không dùng máy thì đó là mục cần hỏi tới.
• ✓Khởi động lại và nghe ngay ở màn hình đăng nhập, trước khi mở ứng dụng nào. Êm ở đó mà gào lên sau khi vào tài khoản thì thứ gây ồn chạy cùng phiên đăng nhập của bạn, không phải cơ cấu quạt.
• ✓Đóng hết thẻ trình duyệt rồi nghe lại. Một thẻ đang phát nội dung nền giữ tải cao mà trên màn hình không để lại dấu hiệu nào.
• ✓Xem có đợt cập nhật hoặc tác vụ lập chỉ mục nào đang chạy dở. Nhóm này tự hết khi chạy xong, nên đo lại sau vài giờ rồi hãy kết luận.
• ✓Nếu máy có tiện ích quản lý nhiệt và quạt của hãng, mở ra xem nó đang đặt ở chế độ nào. Một chế độ đặt tay giữ quạt ở mức cao bất kể nhiệt.

Biết giới hạn của bước này: các bảng đo chỉ nói máy đang bận đến đâu. Chúng không nói tiếng kêu phát ra từ chỗ nào. Tiếng có hạt, tiếng rít, tiếng đổi theo góc đặt máy thì phần mềm không liên quan và bạn bỏ qua cả mục này được. Còn nếu hóa ra máy lúc nào cũng bận trong khi bạn chẳng chạy gì nặng, việc phải làm là tìm chỗ tắc chứ không phải tìm cái quạt. Máy tính chạy chậm: tìm đúng chỗ tắc trước khi thay linh kiện

Hai tình huống này trông như hai phiên bản của một lỗi, thật ra chúng ngược chiều nhau và nguyên nhân không chung nhau chỗ nào.

Ca thứ nhất, quạt gào mà vỏ máy vẫn mát tay. Có hai cách đọc. Một là tiếng đó không sinh ra từ nhiệt: cơ cấu quạt đã lắc hoặc đã vướng, nên nó ồn bất kể máy nóng hay nguội, và bạn sẽ thấy tiếng ấy có hạt hoặc đổi theo góc đặt máy. Hai là nhiệt có thật nhưng nó đang nằm ở chỗ bàn tay bạn không bao giờ chạm tới; mu bàn tay là một cái cảm biến rất thô, vỏ mát không chứng minh được bên trong mát. Thêm một khả năng thứ ba đã nói ở trên: chế độ quạt bị đặt tay ở mức cao.

Ba hỏng hóc dưới đây bị gộp chung thành một câu là quạt hỏng, nhưng chúng phát ra tiếng khác nhau và kết cục cũng khác nhau. Phân biệt được ở nhà thì bạn biết trước mình đang đi vào ca nào.

• ✓Mỡ trong trục đã cạn. Tiếng mảnh, cao, nghe xói. Đặc điểm nhận dạng nằm ở nhiệt độ của chính cái quạt: có lúc mới bấm nguồn rồi dịu đi khi máy chạy ấm lên, vì lúc nguội ma sát cao hơn. Sáng sớm nghe rõ, trưa lại đỡ.
• ✓Cánh đang quét vào một vật cố định. Tiếng gõ đều, mỗi vòng một nhịp. Nhịp dày thêm khi quạt lên vòng cao và thưa ra khi quạt hạ, nhưng nó không đổi khi bạn nghiêng máy. Dấu hiệu này gắn với một cánh đã lệch khỏi mặt phẳng, hoặc lồng quạt đã bị ép móp.
• ✓Có vật rơi vào lồng quạt. Tiếng rời rạc, thất thường, có lúc mất hẳn rồi quay lại. Cách nhận ra: sau khi bạn lật máy hoặc xách đi một đoạn, tiếng đổi hẳn hoặc im được một lúc, vì vật đó vừa dịch chỗ.
• ✓Một sợi cáp đang tì vào cánh. Nghe gần giống ca trên, nhưng nó thường xuất hiện sau lần gần nhất máy được mở ra. Máy vừa được tháo lắp mà sinh tiếng mới thì nghi chỗ này trước khi nghi tới trục.

Bài nghe tự làm, hai phút, không cần dụng cụ: đặt máy trên mặt bàn cứng trong phòng yên tĩnh, để máy rỗi. Áp tai gần khe gió bên hông, rồi áp tai lên vùng kê tay. Nâng một bên máy chừng một gang tay rồi hạ chậm xuống. Cuối cùng nghe lại sau khi máy đã chạy ấm chừng mười phút. Bạn cần đúng ba dòng ghi chép: tiếng mạnh hơn ở đâu, tiếng có đổi khi nghiêng máy, tiếng có đổi khi máy ấm lên.

Ba dòng đó là thứ kỹ thuật viên phải tự dựng lại nếu bạn không mang tới, và dựng lại được hay không còn tùy cái tiếng có chịu kêu ngay lúc máy nằm trên bàn sửa hay không. Nhưng cũng biết giới hạn: nghe được kiểu tiếng không đồng nghĩa với đo được mức mòn. Cái nghe được chỉ nói nên mở ra để tìm cái gì.

Sáu mẹo dưới đây đang được chia lại nhiều nhất, và cả sáu đều để lại một cái máy khó sửa hơn trước.

• ✓Nhỏ dầu vào trục quạt. Hại rõ nhất trong danh sách. Dầu sai loại làm loãng phần mỡ còn sót lại, rồi giữ bụi thành lớp bùn quanh trục. Êm được ít bữa, sau đó tiếng quay lại và nặng hơn lúc chưa nhỏ.
• ✓Áp vòi máy hút bụi gia dụng vào khe gió. Lực hút bẻ được những lá kim loại mỏng nằm ngay sau khe, và thân ống nhựa khô tích tĩnh điện rồi phóng xuống bảng mạch; linh kiện chết theo cách đó thì soi bên ngoài không để lại dấu gì.
• ✓Chặn cánh quạt bằng vật cứng để nghe cho rõ. Cán tua vít, que nhựa hay đầu bút ép vào cánh đang quay làm nứt chân cánh hoặc đẩy lệch trục. Làm vậy để xác minh một tiếng kêu thì bạn đổi một tiếng đáng ngờ thành một hỏng hóc chắc chắn.
• ✓Xịt khí nén cho cánh quay tít. Gió ngoài đẩy cánh quay vượt xa vòng mà nó được làm ra để chịu, trong lúc không có chế độ bôi trơn nào đang làm việc. Bắt buộc phải xịt thì giữ cánh đứng yên trước, và giữ bằng vật mềm.
• ✓Dốc ngược bình khí nén. Ở tư thế đó thứ ra khỏi vòi là chất lỏng lạnh chứ không phải khí, và nó chảy thẳng xuống linh kiện bên dưới.
• ✓Hạ mức quạt hoặc tắt quạt bằng phần mềm cho êm tai. Tiếng ồn là cái phải trả để đưa nhiệt ra khỏi máy. Bỏ tiếng mà giữ nguyên nhiệt là bỏ luôn phần đang bảo vệ máy, và bạn mất luôn cái dấu hiệu duy nhất đang báo cho bạn biết.

Còn một thứ không hại nhưng hay bị hiểu sai: cái đế đặt dưới máy. Nó giúp được thật trên những dòng lấy khí từ mặt đáy, vì nó kê cho đáy máy hở ra. Nhưng nó không dọn được một đường khí đã bị bít và không chữa được một cái trục đã lắc. Nó làm dịu triệu chứng, và dùng nó để trì hoãn thì chỉ dịch việc phải làm sang muộn hơn.

Mở khoang quạt ra thì chỉ có ba kết luận, và tiếng bạn nghe được ở nhà đã chỉ gần đúng vào một trong ba:

• ✓Đường khí bị bít. Tiếng gió lớn mà đều, không có hạt, lực gió ở khe xả yếu, và cơ cấu quạt còn tốt nguyên. Đổi quạt ở ca này gần như không đổi được gì, vì chỗ nghẽn không nằm trong cái quạt.
• ✓Phải đổi quạt. Tiếng đã sang lạch cạch hoặc rít liên tục, tiếng đổi theo góc đặt máy, hoặc nhìn thấy được một cánh lệch khỏi mặt phẳng. Làm sạch một cái trục đã lắc thì êm được vài tuần rồi về đúng như cũ, nên làm sạch ở ca này là hoãn chứ không phải sửa.
• ✓Không có gì hỏng. Máy vốn ồn khi chạy nặng và tiếng không to hơn so với chính nó trước đây. Ca này kỹ thuật viên nói thẳng là không cần làm gì, và bạn mang máy về.

Ca thứ nhất là một hạng mục riêng, có cách làm riêng và chu kỳ riêng, không phải phần đuôi của một ca sửa quạt. Vệ sinh máy tính: mở ra làm sạch đường khí, đo lại trước và sau

Và nói trước phần giới hạn, vì nó là phần khách hay biết muộn. Có dòng máy mà cái quạt làm liền một khối với phần dẫn nhiệt, không tách riêng cánh ra được, nên lựa chọn hẹp lại ngay từ đầu. Và có những máy đã cũ tới mức phần việc phải bỏ ra không còn xứng với chỗ đứng của cái máy trong công việc của bạn nữa. Trường hợp đó kỹ thuật viên nói ngay khi vừa xem xong, trước khi làm bất cứ thứ gì, chứ không làm rồi mới nói.