MacBook vào nước — làm gì ngay, tránh gì tuyệt đối

Chỗ khác nhau bắt đầu từ cách máy được lắp. Trên các đời retina, khung trên của MacBook gồm tấm kê tay và bàn phím là một khối liền: bàn phím ghim vào khối đó chứ không bắt vít, nên không có đường rút riêng tấm phím ra. Cụm pin dán xuống mặt trong của chính khối ấy, trackpad và hai dải loa bắt vào cùng khối, cùng một khoang.

Hệ quả rất thực tế: cốc nước đổ lên mặt phím không dừng lại ở mặt phím. Nó vào đúng cái khoang đang chứa pin, trackpad và loa. Ba món đó không có ở đó để chịu chất lỏng, và không món nào trong số đó nằm ngoài vùng ảnh hưởng chỉ vì bạn thấy phím còn gõ được.

Máy chạy Windows rẽ hướng khác ngay từ phút đầu vì mấy dòng bên trái bảng trên, phần đó viết riêng ở Laptop vào nước.

Trên phần lớn đời retina RIGPC gặp, bo mạch nằm ở dải phía sau sát bản lề, dưới hàng phím trên cùng và sau hai quạt; pin chiếm phần trước, dưới tấm kê tay và dưới trackpad. Nghĩa là chất lỏng rơi vào hàng phím trên đi gần như thẳng xuống bo, còn chất lỏng đổ giữa mặt phím thì gặp mặt trên cụm pin trước, loang ra rồi mới tìm đường tiếp. Vị trí cụ thể đổi theo đời máy, nên RIGPC tra số hiệu model trước khi mở chứ không mở theo thói quen.

Vì thế lúc tiếp nhận RIGPC hỏi chất lỏng rơi vào đoạn nào của mặt phím và máy đang nghiêng hướng nào lúc đó. Hai câu đó khoanh vùng phải soi trước, và nhiều lần nó chính là lý do một máy còn chạy vẫn phải mở ra xem.

Gập nắp chỉ đưa máy vào ngủ. Bo vẫn có điện, và đó đúng là trạng thái không nên có lúc này.

Cách tắt: giữ nút nguồn, hoặc giữ phím Touch ID ở góc trên bên phải nếu máy bạn dùng phím đó, cho tới khi màn tối hẳn và máy im hẳn. Đừng chọn lệnh tắt trong trình đơn, lệnh đó còn chạy thêm một lúc với bo vẫn có điện.

• ✓Đừng cắm sạc để xem đèn có lên. Cắm sạc là đưa mức điện áp cao nhất trên máy vào một bo chưa khô.
• ✓Đừng bật lại để xem máy còn chạy. Chất lỏng chỉ phá bo khi có điện đi qua nó.
• ✓Đừng hơ máy sấy tóc ở nấc nóng. Nhiệt không đo được, nhựa quanh phím cong, và hơi nóng thổi từ ngoài vào đẩy chất lỏng đi tiếp thay vì kéo ra. Việc sấy có kiểm soát nhiệt chỉ làm được sau khi bo đã ra khỏi khung.
• ✓Đừng vùi gạo. Gạo và mấy loại hút ẩm khác không lấy được cặn bẩn mà chất lỏng để lại, mà chỗ đang ướt thì nằm dưới gầm chip dán, nơi không khí gần như không đi qua.
• ✓Đừng tự mở nắp đáy. Ốc năm cánh cần đầu vít riêng, nắp đáy còn ngàm gài, cạy sai chiều là tuột ngàm hoặc tuột cáp.

Điều khoản bảo hành của Apple liệt kê tiếp xúc chất lỏng vào nhóm nguyên nhân bên ngoài không được bảo hành, cùng nhóm với rơi vỡ và cháy. Và dấu thì nằm lại trong máy: vệt loang khô, mối nối xỉn màu, cặn đọng quanh chân linh kiện, tất cả nhìn ra được ngay khi mở nắp đáy. Nói gọn, chuyện này không che được, và cũng không nên che.

Điều đó đổi cách bạn ra quyết định, không đổi việc phải làm. Máy đã dính chất lỏng thì đường đi tiếp là xưởng, và bạn nên kể đúng: chất lỏng gì, lúc nào, từ đó tới giờ đã bật lại mấy lần. RIGPC ghi lại đúng những gì bạn kể vào phiếu tiếp nhận, kể cả phần bạn đã thử sấy hay đã vùi gạo, vì nó đổi thứ tự soi.

Chất lỏng khô đi, cặn ở lại. Cặn hút hơi ẩm trong không khí, và giữa hai chân linh kiện đang chênh điện thế thì lớp ẩm ấy thành một cầu dẫn rất yếu. Cầu dẫn đó gặm kim loại từng chút, ngày này qua ngày khác, kể cả lúc máy đang tắt và đang nằm trong balo.

Trên MacBook, vì phím, trackpad, loa và pin chung một khoang, thứ lộ ra đầu tiên hay nằm đúng trong nhóm đó: một phím nhấn một lần ra hai chữ, trackpad hết nhận cú nhấn nhưng còn nhận vuốt, loa rè một bên, đèn nền phím sáng không đều, rồi tới sạc lúc nhận lúc không. Máy không lên nguồn là mốc cuối của chuỗi này, không phải mốc đầu.

Nói phần khó trước. Trên máy Apple silicon, chip nhớ được hàn trực tiếp lên bo mạch, không có thanh rời để tháo ra cắm sang hộp đọc ngoài. Và ngay cả khi chip còn nguyên thì vẫn còn một tầng nữa: tài liệu bảo mật của Apple nói thẳng rằng khoá bảo vệ hệ thống tệp có gắn mã định danh nằm sẵn trong con chip xử lý của từng máy, nên ổ chuyển từ máy này sang máy khác thì tệp không đọc được. Đây là thiết kế bảo mật, không phải một chỗ hỏng, và nó không có cửa lách.

Máy Intel đời sau cũng mã hoá theo máy. Chỉ ít đời cũ hơn còn thanh nhớ tháo ra được, mà đầu nối lại là đầu riêng của Apple chứ không phải chuẩn phổ thông, nên vẫn cần đúng dụng cụ mới đọc được.

• ✓Chất lỏng gì. Nước lọc, đồ uống có đường, hay nước mặn. Ba nhóm đó khác nhau ở cách rửa và ở mức khẩn, nên câu này quyết định máy của bạn được xếp vào hàng nào trong buổi.
• ✓Bao lâu rồi, tính từ lúc dính tới lúc bạn đứng ở quầy. Đây là con số quyết định nhiều nhất, hơn cả chuyện máy còn lên hay không.
• ✓Từ đó tới giờ máy đã bật lại mấy lần, có cắm sạc lần nào, có sấy, có vùi gạo. Trả lời thật thì thợ soi đúng chỗ ngay, không mất một lượt mò.
• ✓Máy là Apple silicon hay Intel. Không nhớ thì mở mục About This Mac, hoặc đọc số hiệu dạng chữ A kèm bốn số in ở mặt đáy. MacBook không có Service Tag như máy Dell nên số hiệu đó là chỗ tra.

Bốn câu đó là để xếp thứ tự việc, không phải để làm thủ tục. Và RIGPC nói trước phần giới hạn: không phải ca nào cũng về được. Tổ hợp xấu nhất là đồ uống ngọt hoặc nước mặn, cộng vài lần bật thử, cộng mấy ngày chờ ở nhà.

Có máy rửa xong, đo lại, vẫn không có dấu hiệu gì. Nguyên nhân thường nằm ở một con IC nguồn đã chết từ bên trong, hoặc ở chân chip mất tiếp xúc vì ăn mòn đi từ gầm lên. Ca nào cơ hội thấp thì RIGPC nói là thấp, nói trước khi bạn quyết chứ không nói sau khi đã tháo.