Sửa Card Màn Hình VGA Tại TP.HCM — RTX, RX, GTX

Một phần trong số đó đúng. Phần còn lại chia cho bộ nguồn, khe cắm trên bo mạch chủ, driver, cáp xuất hình, và chính cái màn hình. Giá của việc đoán sai không phải tiền công kiểm tra — nó là việc bạn tháo card ra khỏi máy, mang đi, rồi cả hai bên mất một ngày để phát hiện card vẫn còn tốt và lỗi nằm ở chỗ khác trong thùng máy.

Vì vậy thứ tự dưới đây đáng làm trước, ngay tại nhà, không cần dụng cụ gì ngoài một cái tua vít và một cáp màn hình dự phòng. Rút điện, tắt công tắc sau bộ nguồn trước khi chạm vào bên trong thùng máy.

• ✓Máy có khởi động không — quạt quay, đèn trên bo mạch sáng, có tiếng bíp hoặc đèn báo mã lỗi. Máy im hoàn toàn khi bấm nút thì việc chưa tới card, nó là việc của nguồn và bo mạch
• ✓Rút card ra, cắm cáp màn hình thẳng vào cổng xuất hình trên bo mạch chủ. Lên hình sạch sẽ nghĩa là phần còn lại của máy vẫn tốt và nghi vấn khoanh gọn vào card. Vẫn không lên hình nghĩa là card không phải chỗ bắt đầu
• ✓Đổi cáp khác, rồi đổi sang cổng khác trên cùng cái card — một card thường có ba bốn cổng. Lỗi theo cổng thì là cổng, lỗi theo cáp thì là cáp
• ✓Đem màn hình sang một máy khác, hoặc cắm máy vào một màn hình khác. Bước này tách hẳn màn hình ra khỏi phương trình, và nó loại được khá nhiều ca tưởng là card
• ✓Cắm card sang khe PCIe thứ hai trên bo mạch, nếu bo có khe thứ hai. Máy nhận ở khe này mà không nhận ở khe kia thì lỗi thuộc bo mạch chứ không thuộc card
• ✓Ghi lại lỗi xuất hiện vào lúc nào: ngay khi bật máy, hay chỉ khi vào game và phần mềm dựng hình. Một dòng ghi chú này quyết định hướng đo ở bàn thợ nhiều hơn bạn tưởng

Trong cả sáu bước, bước dùng cổng xuất hình trên bo mạch chủ là bước nói được nhiều nhất. Nhưng phải nói ngay giới hạn của nó: không phải CPU nào cũng có phần đồ hoạ tích hợp. Một số dòng CPU để bàn cắt hẳn phần này, và nền tảng dành cho máy trạm thì thường không có. Nếu bo mạch của bạn có cổng xuất hình mà cắm vào không ra gì cả kể cả khi đã rút card, rất có thể CPU của bạn thuộc nhóm đó — chứ không phải bo mạch đã chết. Lúc ấy phép thử duy nhất còn lại là cắm một card đối chứng vào máy bạn, và đó là việc ở bàn thợ.

Nếu máy bạn không ra hình ở bất kỳ cấu hình nào vừa thử, thứ tự khoanh vùng cho riêng trường hợp đó nằm ở trang → Máy tính không lên màn hình

Đây là câu hỏi thứ hai, và nó chia đôi toàn bộ nhóm lỗi card. Màn hình thiết lập BIOS, hay màn logo hãng bo mạch lúc mới bấm nút, được vẽ ra khi chưa có driver nào được nạp. Không hệ điều hành, không bản cập nhật, không phần mềm ép xung, không lớp phủ đo khung hình của game. Nếu ở đó hình đã có hạt, có sọc, có ô vuông vỡ, thì lớp phần mềm không giải thích được gì cả — cái sai nằm trong phần cứng.

Ngược lại, hình đẹp ở màn BIOS mà chỉ hỏng sau khi vào Windows là một câu chuyện khác hẳn, và câu chuyện đó có cách thử rẻ hơn nhiều so với mở máy.

Phép thử phần mềm đáng làm nhất là khởi động vào chế độ an toàn của Windows. Ở đó hệ thống chạy bằng driver hiển thị tối giản của Windows, không dùng driver của hãng card. Hình sạch trong chế độ an toàn mà hỏng khi vào bình thường là dấu hiệu rất mạnh chỉ về driver. Việc tiếp theo là gỡ sạch driver hiện tại rồi cài lại bản tải từ trang chủ hãng card, không cài đè bản mới lên bản cũ — đè lên nhau là cách sinh ra xung đột khó lần nhất.

Hai việc nên dừng lại trong lúc còn đang chẩn đoán: mọi thiết lập ép xung, kể cả thiết lập đã chạy ổn nhiều tháng, và mọi phần mềm điều chỉnh điện áp card. Một card đang yếu đi vì lý do phần cứng sẽ đổ lỗi đầu tiên ở đúng chỗ bạn đã đẩy nó vượt mức mặc định, và bạn mất luôn khả năng biết nó yếu tới đâu khi chạy đúng thông số hãng.

Khách hay gộp cả ba vào một chữ: card lỗi. Ở bàn thợ thì ba kiểu này dẫn tới ba hướng đo khác nhau, và hướng đi sai ngay từ đầu thì tốn thêm một buổi.

Kiểu thứ nhất là hình vẫn ra nhưng ra sai. Hạt lấm tấm rải khắp mặt hình, ô vuông vỡ, vệt màu lạ, sọc dọc hoặc sọc ngang, chữ nhoè thành vệt. Đây là nhóm hay trỏ về vùng chip nhớ trên card và về đường dẫn dữ liệu giữa chip nhớ với nhân card. Trỏ về, không phải là kết luận: một lớp pad đã chai làm chip nhớ chạy quá nóng cũng cho đúng biểu hiện ấy, và đó lại là việc sửa được. Chi tiết chỗ này nằm ở phần nói về keo và pad bên dưới.

• ✓Lỗi luôn hiện ở đúng một vị trí trên hình, lần nào cũng đúng chỗ đó — nghiêng về hư hại cố định trong một vùng của card
• ✓Lỗi nhảy chỗ, mỗi lần một kiểu, nặng dần theo thời gian máy chạy — nghiêng về nhiệt
• ✓Lỗi chỉ hiện khi khung hình đổi nhanh, còn để yên màn hình thì sạch — nghiêng về tốc độ truyền dữ liệu, nghi cả cáp và cổng
• ✓Hình sạch nhưng số khung hình tụt thấp bất thường so với chính cái máy đó hồi mới dựng — chưa chắc là hỏng, và có nhánh riêng ở trang → PC gaming tụt FPS

Không phân biệt được ba kiểu này bằng mắt trong mọi ca. Có card cho cả ba biểu hiện trong cùng một tuần. Điều đáng làm là ghi lại biểu hiện nào xuất hiện trước, vì cái xuất hiện trước thường gần nguyên nhân gốc hơn cái xuất hiện sau.

Có một dạng ca gặp lại rất nhiều lần: card chạy ổn cả năm, không ai đụng vào máy, rồi bỗng nhiên máy tắt giữa game, hoặc khởi động lại không báo gì, hoặc driver card văng ra đúng lúc màn chơi vào đoạn nặng. Bản thân card thì lúc gõ văn bản và xem phim vẫn không sao. Dạng ca này, trong phần lớn trường hợp, là chuyện cấp điện chứ không phải chuyện nhân card.

Cơ chế rất đơn giản. Card màn hình rời là thứ kéo điện nhiều nhất và đột ngột nhất trong một chiếc máy bàn. Nó không kéo đều: nó nhảy từ mức nghỉ lên mức đỉnh trong vài phần nghìn giây, nhiều lần mỗi giây. Bộ nguồn phải giữ được điện áp trong lúc bị giật như vậy. Một bộ nguồn còn sống nhưng đã đi qua nhiều năm, hoặc đang bị kéo gần sát mức của chính nó, sẽ giữ được ở tải trung bình và tụt xuống đúng ở những cái nhảy đỉnh đó. Máy bảo vệ mình bằng cách cắt. Với người dùng, nó trông hệt như card hỏng.

• ✓Mỗi đầu cấp điện phụ trên card nên đi một dây riêng từ bộ nguồn. Dùng một dây rồi tách đôi ở cuối để cắm cả hai đầu vào card là dồn toàn bộ tải của card lên một bó dây, và bó dây đó có giới hạn thật
• ✓Đầu cắm phải ngồi hết, nghe được tiếng khớp chốt. Đầu cắm hở nửa chừng dẫn điện qua diện tích tiếp xúc nhỏ hơn, nóng lên ngay tại chỗ, và làm chảy nhựa quanh chân cắm. Đây là kiểu hư hại nhìn thấy được bằng mắt khi tháo ra
• ✓Đầu chuyển từ đầu cắm ổ đĩa sang đầu cấp cho card là thứ nên bỏ. Nó được làm ra cho những thứ kéo điện nhẹ, không cho một card đồ hoạ
• ✓Đổi sang card mạnh hơn mà giữ nguyên bộ nguồn cũ là nguyên nhân đứng đầu trong nhóm này. Xét lại bộ nguồn là một phần của việc nâng cấp, không phải việc tính sau
• ✓Bộ nguồn không ghi thông số thật trên tem, hoặc ghi một con số tổng mà không ghi phần dành cho đường điện chính, thì con số đó không dùng để tính toán được

Cách phân biệt tại nhà, tuy không chắc chắn, vẫn đáng làm: lỗi cấp điện thường làm máy tắt hẳn hoặc khởi động lại mà không báo gì, còn lỗi trong nhân card thường để lại một thông báo hoặc một hình sai trước khi sập. Và lỗi cấp điện hầu như luôn đi kèm điều kiện tải — bạn không gặp nó khi mở trình duyệt.

Phần đo và xử lý bên bộ nguồn là một việc riêng, có trang riêng, và ranh giới giữa hai bên nằm đúng ở đây → Sửa nguồn máy tính

Nhóm này rẻ nhất để xử lý và bị bỏ qua nhiều nhất, vì nó không giống một cái hỏng. Một card ba quạt hiện nay nặng gần bằng cả cái bo mạch chủ, mà nó treo trên đúng hai điểm đỡ: chân tiếp xúc trong khe PCIe, cùng hai con ốc bắt tấm chắn vào vỏ máy. Phần đuôi card, chỗ xa khe cắm nhất, không có gì đỡ cả. Nó trễ xuống, và cái trễ đó thấy được bằng mắt khi mở nắp hông thùng máy ra nhìn ngang.

Phần đuôi trễ xuống bao nhiêu thì đầu cắm bị bẩy lên tương ứng bấy nhiêu. Hàng chân trong khe PCIe không còn tiếp xúc đều trên toàn bộ chiều dài: mấy chân đầu vẫn ép tốt, mấy chân cuối chỉ còn chạm hờ. Biểu hiện của việc này không phải là chết hẳn, mà là lúc được lúc không. Máy nhận card hôm nay và không nhận card ngày mai. Card tự chạy ở chế độ tốc độ truyền thấp hơn mức nó vốn chạy. Hình nhấp nháy mất tín hiệu một nhịp rồi trở lại.

• ✓Rút điện, tắt công tắc sau bộ nguồn, tháo hai con ốc ở tấm chắn, mở chốt khoá ở cuối khe PCIe, rút card ra rồi cắm lại cho tới khi chốt tự khoá. Đây là phép thử rẻ nhất trong cả trang này
• ✓Nhìn hàng chân tiếp xúc màu vàng ở cạnh dưới card khi đã tháo ra: vệt sạm đều là bình thường, còn vệt cháy hoặc vết rỗ ở một vài chân thì phải nói cho thợ biết
• ✓Bụi nén trong khe PCIe làm card không ngồi hết. Thổi khô, không dùng vật kim loại chọc vào khe
• ✓Một thanh chống đỡ đuôi card là món rẻ nhất trong mọi phương án liên quan tới card, và nó phòng được cả một nhóm lỗi về sau
• ✓Máy vừa được chuyển nhà, vừa đi xe, hoặc vừa dựng lại thì luôn kiểm nhóm này trước. Card bị xóc trong lúc di chuyển là nguyên nhân rất phổ biến và rất dễ bị bỏ qua

Nói cho công bằng: card võng nhìn thấy được không phải án tử, và rất nhiều máy chạy nhiều năm với cái võng đó mà không sinh chuyện gì. Cái đáng lo là lực uốn thường trực trên bảng mạch cộng với tiếp xúc không đều — hai thứ này làm hỏng dần, không làm hỏng ngay, nên khi hậu quả xuất hiện thì không ai nghĩ tới nữa.

Trường hợp chính cái khe PCIe trên bo mạch đã hỏng chân, hoặc bo đã nứt ở khu vực quanh khe, thì việc chuyển sang bàn khác và là việc của bo mạch → Sửa main máy tính

Trên một card màn hình có hai đường thoát nhiệt riêng biệt, và người ta hay chỉ biết một đường. Đường thứ nhất: nhân card áp vào đế đồng của khối tản nhiệt, ở giữa là một lớp keo mỏng. Đường thứ hai: các chip nhớ quanh nhân card và khu linh kiện cấp điện ở cạnh card áp vào khối tản nhiệt qua những miếng pad mềm, dày vài phần mười milimet tới hơn một milimet tuỳ vị trí. Hai đường này xuống cấp theo hai kiểu khác nhau và cho hai biểu hiện khác nhau.

Chỗ khiến khách hiểu sai nằm ở cái cảm biến. Con số nhiệt độ mà phần mềm nào cũng hiện là nhiệt độ nhân card. Pad chai không làm con số đó tăng nhiều — nhiệt bị giữ lại ở chip nhớ và ở khu cấp điện, là những chỗ không phải card nào cũng có cảm biến báo ra ngoài. Kết quả là một card vừa sinh hạt, vừa tụt số khung hình, mà nhìn vào phần mềm thì nhân card báo nhiệt độ bình thường. Khách kết luận card hỏng nặng. Ở bàn thợ, tháo khối tản nhiệt ra là thấy pad đã cứng lại như miếng nhựa, mất hẳn tính đàn hồi, không còn ép sát vào đâu cả.

• ✓Keo nhân card khô theo ba đường: mất dung môi nên nứt, bị đẩy dạt ra rìa sau nhiều lần nóng nguội, hoặc tách khỏi một trong hai mặt tiếp xúc
• ✓Pad mất đàn hồi thì không còn lấp được khe hở giữa chip và khối tản nhiệt, và khe hở đó dù nhỏ vẫn là một lớp không khí — không khí dẫn nhiệt kém hơn pad rất nhiều
• ✓Độ dày pad phải đúng cho từng vị trí. Pad dày quá đẩy khối tản nhiệt hở khỏi nhân card, làm hỏng luôn đường thoát nhiệt chính. Pad mỏng quá thì không chạm tới chip. Đây là lý do việc thay pad không phải là việc mua một tấm pad rồi cắt ra dán đại
• ✓Quạt card hết bạc, kẹt, hoặc quay chậm hơn mức nó báo: card tự hạ xung để tự bảo vệ, và biểu hiện là số khung hình tụt đúng vào những đoạn nặng của game
• ✓Quạt đứng hẳn một trong ba cái, còn hai cái kia vẫn quay, là ca dễ bị bỏ qua nhất vì nghe tiếng thì máy vẫn có tiếng quạt

Việc thay keo là một hạng mục có quy trình riêng, chung với việc thay keo cho các linh kiện khác trong máy → Thay keo tản nhiệt. Còn nếu tản nhiệt card chỉ bị bịt bởi bụi và lông thú, chưa tới mức phải mở khối tản nhiệt, thì việc nhẹ hơn nhiều → Vệ sinh máy tính

Một giới hạn cần nói thật: không phải card nào cũng báo được nhiệt độ chip nhớ ra ngoài. Card đời cũ hầu như không có. Với những card đó, không có cách nào ngồi trước máy mà biết pad đã chai hay chưa — phải tháo khối tản nhiệt ra nhìn. Đó là lý do RIGPC không kết luận nhóm này qua điện thoại.

Chữ sửa card gộp vào nó nhiều mức việc rất khác nhau về độ khó, về thời gian, và quan trọng nhất là về khả năng thành công. Khách nên biết bảng này trước khi nghe báo phương án, vì nó cho bạn biết mình đang ở mức nào.

Bốn mức trên cùng là việc làm được có kiểm chứng: làm xong thì đo lại, chạy tải, và thấy kết quả bằng số. Nếu nguyên nhân thật của card bạn nằm trong bốn mức đó, đây là những ca đáng sửa và sửa xong thì dùng được lâu.

Mức cuối thì phải nói thẳng, và đây là chỗ nhiều nơi không nói. Can thiệp ở mức chip trên card đồ hoạ — hâm nóng để hàn lại chân chip, hoặc bóc chip ra làm lại chân rồi hàn lại — có tỉ lệ thất bại thật, và ngay cả những ca ban đầu chạy lại được thì không ít trong số đó là tạm thời. Lý do nằm ở bản chất việc làm: nếu nguyên nhân gốc là chính cái chip đã suy giảm bên trong, thì hàn lại chân không chữa được nguyên nhân đó, nó chỉ khép lại một tiếp xúc mà nhiệt đã làm hở. Và cái đã hở một lần vì nhiệt thì sẽ gặp lại đúng lượng nhiệt ấy khi card quay về làm việc bình thường. RIGPC không nêu một con số tỉ lệ thành công ở trang này, vì một con số như vậy chỉ có nghĩa khi gắn với đúng một dòng card, đúng một kiểu hư hại, và đúng một cách làm.

Có những ca mà lời khuyên trung thực nhất là đừng sửa. RIGPC nói ra trước khi bạn đồng ý bất cứ việc gì, chứ không nói sau khi đã tháo ra.

• ✓Nhân card đã hỏng thật, xác định được bằng đo, trên một card thuộc phân khúc phổ thông — phần chi phí và phần rủi ro của việc can thiệp mức chip không xứng với một card mà thị trường còn nhiều lựa chọn thay thế
• ✓Card đã có hư hại lan rộng nhìn thấy được trên bảng mạch: vết cháy ăn qua nhiều vị trí, đường mạch đã bong, dấu vết nước hoặc gỉ ở nhiều khu
• ✓Card đời cũ mà không còn tìm được đúng loại chip nhớ hoặc đúng cụm quạt để thay. Không có linh kiện đúng thì không có việc để làm
• ✓Card đã qua một lần can thiệp mức chip ở nơi khác và hỏng lại — lần thứ hai trên cùng một vị trí khó hơn lần đầu rất nhiều
• ✓Mục đích dùng máy của bạn đã thay đổi. Nếu card này dù sửa xong vẫn không đủ cho việc bạn đang làm, sửa nó là tiêu tiền vào một bước không đưa bạn tới đâu

Ngược lại, có những ca mà thay card là quyết định sai: card chỉ bị keo khô, pad chai, quạt kẹt hoặc tiếp xúc khe cắm — bốn nhóm này chiếm phần đáng kể trong số card khách mang tới, và cả bốn đều không cần thay card. Đó là lý do bước đo phải đi trước bước quyết định, chứ không phải ngược lại.

Khi mang tới, mấy thứ sau làm bước đo nhanh hơn hẳn:

• ✓Mang cả thùng máy nếu được, không chỉ mang card. Bộ nguồn và khe cắm là hai mắt phải xét cùng lúc với card, mà cả hai đều nằm trong thùng máy
• ✓Nếu chỉ mang card, nói rõ bộ nguồn nhà bạn là loại nào và card đang được cắm mấy đầu cấp điện, có dùng dây tách đôi hay không
• ✓Ảnh hoặc video chụp đúng lỗi trên màn hình. Một đoạn video mười giây nói nhiều hơn mười câu miêu tả, nhất là với nhóm lỗi chỉ hiện trong lúc chuyển động
• ✓Mốc thời gian: lỗi bắt đầu từ khi nào, trước đó có sự kiện gì — cập nhật Windows, cài driver mới, chuyển nhà, đổi một linh kiện khác, mất điện đột ngột
• ✓Nói thật nếu card đã từng được mở ra, đã từng thay keo, hoặc đã từng sửa ở nơi khác. Thông tin này không làm bạn bị đánh giá, nó chỉ làm hướng đo đúng hơn

Nếu card của bạn nằm trong một dàn máy tự dựng để chơi game, và bạn chưa chắc vấn đề thuộc riêng card hay thuộc cả dàn, thì hướng đo cho cả dàn nằm ở trang → Sửa PC gaming